Raphael Mechoulam – pionier, naukowiec, odkrywca, profesor (5 min)

Lektura na: 5 minut
Bonus: link do filmu “The Scientist” o historii ┼╝ycia, bada┼ä i odkry─ç profesora Mechoulama
Aktualizacja: 25.02.2020

Tekst biograficzny na temat profesora Mechoulama powinien pojawi─ç si─Ö jako pierwszy tekst na blogu. Tak si─Ö nie sta┼éo. Czas wi─Öc nadrobi─ç zaleg┼éo┼Ťci. Raphael Mechoulam to posta─ç nietuzinkowa, a nawet wybitna. Jest nazywany ojcem kannabinoid├│w (z ang. “father of cannabis”). S─ů te┼╝ tacy, kt├│rzy z szacunku do s─Ödziwego wieku profesora, jego dokona┼ä i zas┼éug w badaniach nad kannabinoidami nazywaj─ů go “dziadkiem kannabinoid├│w”.

Raphael Mechoulam to izraelski chemik organiczny oraz profesor chemii medycznej na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie w Izraelu. Znany jest przede wszystkim ze swojej pracy nad izolacj─ů tetrahydrokannabinolu (THC) oraz licznych bada┼ä po┼Ťwi─Öconych dzia┼éaniu konopi indyjskich i zawartych w nich kannabinoid├│w.

Jest uznawany za odkrywc─Ö uk┼éadu endokannabinoidowego, o kt├│rego istnieniu nie wiedzieli┼Ťmy a┼╝ do 1992 roku, a do dzisiaj pr├│┼╝no jest szuka─ç na jego temat informacji w podr─Öcznikach szkolnych. Dla mnie to niezrozumia┼ée, a nawet szokuj─ůce.

Raphael Mechoulam – ┼╗yciorys

raphael mechoulam profesor, naukowiec, odkrywca - kannabinoidy
Źródło / Photo Credit: Tzahy (Wikimedia Commons)

Raphael Mechoulam urodzi┼é si─Ö w Sofii w Bu┼égarii w 1930 roku w rodzinie ┼╝ydowskiej. By┼é synem lekarza, kt├│ry zajmowa┼é stanowisko kierownika miejscowego szpitala, natomiast jego matka studiowa┼éa w Berlinie i ÔÇ×cieszy┼éa si─Ö ┼╝yciem zamo┼╝nej rodziny ┼╝ydowskiejÔÇŁ. Swoj─ů nauk─Ö Raphael Mechoulam odbywa┼é w American Grade School do czasu, gdy antysemickie przepisy zmusi┼éy rodzin─Ö do opuszczenia rodzinnego miasta. Nied┼éugo potem ojciec Raphaela zosta┼é wys┼éany do obozu koncentracyjnego.

W czasach komunistycznej Bu┼égarii Raphael Mechoulam rozpocz─ů┼é studia na in┼╝ynierii chemicznej, jednak nie by┼é zadowolony z kierunku swojej edukacji. W 1949 roku wraz z rodzin─ů wyemigrowa┼é do Izraela, gdzie zacz─ů┼é studiowa─ç chemi─Ö. W 1952 roku otrzyma┼é tytu┼é magistra biochemii na Uniwersytecie w Jerozolimie, a 6 lat p├│┼║niej po napisaniu rozprawy doktorskiej na temat chemii steryd├│w – tytu┼é doktora w Weizmann Institute. Zrobienie doktoratu by┼éo dopiero pocz─ůtkiem kariery naukowej. Raphael Mechoulam odby┼é nast─Öpnie studia podoktoranckie w Rockefeller Institute w Nowym Jorku i zosta┼é pracownikiem naukowym Instytutu Weizmanna. W 1965 roku przeni├│s┼é si─Ö na Uniwersytet Hebrajski w Jerozolimie, gdzie w 1972 roku zosta┼é profesorem. W 1994 roku wybrano go cz┼éonkiem Izrealskiej Akademii Nauk.

Profesor Mechoulam – jego osi─ůgni─Öcia i dokonania:

  • Cz┼éonek Izraelskiej Akademii Nauk (1994)
  • Nagroda Izraela w dziedzinie nauk ┼Ťcis┼éych – Chemia (2000)
  • Doctor Honoris Causa Uniwersytetu Ohio w USA (2001)
  • Honorowy cz┼éonek Izraelskiego Stowarzyszenia Fizjologii i Farmakologii (2002)
  • Doctor Honoris Causa Uniwersytetu Computente w Madrycie, Hiszpania (2006)
  • NIDA┬áDiscovery Award (2011)
  • Nagroda EMET w naukach ┼Ťcis┼éych – Chemia (2012)
  • Laureat nagrody Rothschild Prize w kategorii Chemia i Fizyka (2012)
  • Prezes / Przewodnicz─ůcy Mi─Ödzynarodowego Stowarzyszenia Bada┼ä nad Kannabinoidami (1999-2000)
  • Doctor Honoris Causa Uniwersytetu Guelph z Ontario w Kanadzie┬á(2018)
  • Odkrywca uk┼éadu endokannabinoidowego (1992)
  • Ca┼ékowita synteza laboratoryjna THC, CBD, CBG
  • Szef zespo┼éu naukowc├│w, kt├│rzy odkryli anandamid i 2-AG
  • W 2019 roku wraz z zespo┼éem badawczym odkry┼é metod─Ö stabilizacji kwas├│w kannabinoidowych w tym CBDa

BADANIA NAD KONOPIAMI INDYJSKIMI

W kwietniu 2019 roku doktor Raphael Mechoulam wyg┼éosi┼é przem├│wienie na mi─Ödzynarodowej konferencji biznesowej ICBC Cannabis – z udzia┼éem Health Europa. Podczas wyst─ůpienia wyja┼Ťni┼é rezultaty swoich bada┼ä nad konopiami indyjskimi, zwr├│ci┼é uwag─Ö na osi─ůgni─Öcia nauki w tej dziedzinie oraz szczeg├│┼éowo wyja┼Ťni┼é dzia┼éanie zwi─ůzk├│w wyst─Öpuj─ůcych w marihuanie. Ostatnie kilkadziesi─ůt lat bada┼ä pozwoli┼éo znacznie poszerzy─ç wiedz─Ö na temat konopi indyjskiej, cho─ç przed chemikami i naukowcami wci─ů┼╝ stoi jeszcze wiele wyzwa┼ä. W badaniach nad marihuan─ů Mechoulam ma sw├│j znaczny udzia┼é. To w┼éa┼Ťnie on rozpocz─ů┼é rewolucj─Ö medyczn─ů zwi─ůzan─ů z nowym spojrzeniem na konopie indyjskie. Najbardziej znany jest ze swojego odkrycia tetrahydrokannabinolu, czyli jednego ze 113 kannabinoid├│w w nich wyst─Öpuj─ůcych.

W┼éa┼Ťciwo┼Ťci marihuany znane s─ů od tysi─Öcy lat

Swoj─ů opowie┼Ť─ç o studiowaniu w┼éa┼Ťciwo┼Ťci marihuany Mechoulam rozpocz─ů┼é od podkre┼Ťlenia, ┼╝e w staro┼╝ytnej Syrii marihuana u┼╝ywana by┼éa w zasadzie do wszystkich tych rzeczy, do kt├│rych u┼╝ywana jest i teraz. Tak by┼éo przez kilka tysi─Öcy lat. Nawet doktor Russell Reynolds, lekarz kr├│lowej Wiktorii importowa┼é z Indii marihuan─Ö maj─ůc─ů by─ç pomoc─ů na jej migreny. Nigdy nie powiedziano wprawdzie wprost, ┼╝e marihuana ma by─ç przeznaczona w┼éa┼Ťnie dla kr├│lowej, ale poniewa┼╝ by┼éa ona jedyn─ů pacjentk─ů Reynoldsa, wydawa┼éo si─Ö to w┼éa┼Ťciwie oczywiste.

3 etapy bada┼ä nad marihuan─ů

Raphael Mechoulam wyr├│┼╝ni┼é trzy etapy, na kt├│re mo┼╝na podzieli─ç badania nad marihuan─ů medyczn─ů. Pierwsz─ů z nich jest fitochemia skupiaj─ůca si─Ö przede wszystkim na chemii ro┼Ťliny i zwi─ůzkach przez ni─ů wytwarzanych ÔÇô g┼é├│wnie THC i CBD. Tego rodzaju badania by┼éy obszarem zainteresowa┼ä oko┼éo 30 lat temu. Kolejny etap to badania nad endokannabinoidami bior─ůcymi udzia┼é w wielu procesach fizjologicznych, zako┼äczone oko┼éo 10 lat temu.

Od tej pory prowadzona jest trzecia faza bada┼ä ÔÇô nad fizjologi─ů cz┼éowieka. Istnieje w sumie kilkadziesi─ůt zwi─ůzk├│w zaanga┼╝owanych w ten proces, cho─ç obecnie wiemy o aktywno┼Ťci tylko 5 czy 10 z nich. W tej chwili zainteresowanie skupia si─Ö wok├│┼é kannabidolu i THC. Zdaniem doktora bardzo prawdopodobne, ┼╝e w najbli┼╝szych latach wi─Ökszo┼Ť─ç rozm├│w b─Ödzie dotyczy┼éa endogennych kannabinoid├│w i kannabinoid├│w, kt├│re maj─ů podobn─ů struktur─Ö. Na spor─ů uwag─Ö zas┼éuguj─ů tak┼╝e badania nad terapeutycznym i medycznym zastosowaniem kwas├│w kannabinoidowych, kt├│re po wielu latach stara┼ä uda┼éo si─Ö w ko┼äcu ustabilizowa─ç czyni─ůc np. zastosowanie CBDa czyli kwasu kannabidiolowego bardziej dost─Öpnym.

Kwasy THCa i CBDa

Niew─ůtpliwie najwi─Öksze zainteresowanie budz─ů obecnie kwasy THC i CBD czyli CBDa i THCa.

Struktura kannabidiolu opisywana by┼éa ju┼╝ w 1963 roku. Wtedy uda┼éo si─Ö okre┼Ťli─ç struktur─Ö zwi─ůzku THC i nast─Öpnie j─ů zsyntetyzowa─ç. CBD i THC pozostaj─ů wci─ů┼╝ w centrum zainteresowania, ale nie s─ů to zwi─ůzki b─Öd─ůce produktami naturalnymi. Naturalne s─ů natomiast ich kwasy. Ro┼Ťlina wytwarza bowiem kwas THC i kwas kannabidiolowy. Cho─ç zwi─ůzki te opisywane by┼éy i syntetyzowane ju┼╝ wiele lat temu, nigdy nie testowano ich z prostego powodu ÔÇô charakteryzuj─ů si─Ö du┼╝─ů niestabilno┼Ťci─ů i bardzo ┼éatwo ulegaj─ů rozk┼éadowi. Na ich temat pojawi┼éo si─Ö wi─Öc zaledwie kilka artyku┼é├│w.

Kwasy THC i CBD zacz─Öto jednak postrzega─ç w inny spos├│b, gdy zwr├│cono uwag─Ö, ┼╝e to w┼éa┼Ťnie one mog─ů mie─ç najwi─Öksze znaczenie. Postanowiono wi─Öc ustabilizowa─ç je za pomoc─ů prostej reakcji chemicznej, by m├│c nast─Öpnie dokona─ç analizy i identyfikacji aktywno┼Ťci tych zwi─ůzk├│w. Po rozpocz─Öciu bada┼ä nad kwasem kannabidiolowym okaza┼éo si─Ö, ┼╝e jest on silniejszy ni┼╝ sam kannabidiol.

Istniej─ů te┼╝ szanse, ┼╝e kwas kanabidiolowy b─Ödzie wykazywa┼é analogiczne dzia┼éanie do oleju kannabidiolowego. Ma to du┼╝e znaczenie z tego powodu, ┼╝e pod wieloma wzgl─Ödami jest od niego bardziej aktywny. Przyk┼éadowo -podczas bada┼ä na zwierz─Ötach dowiedziono, ┼╝e jest on bardziej stabilny i ma pozytywny wp┼éyw na zachowania depresyjne.

Badania na ludziach nie s─ů oczywi┼Ťcie mo┼╝liwe. Zak┼éadaj─ůc jednak, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç rezultat├│w zaobserwowanych u zwierz─ůt b─Ödzie analogicznie dzia┼éa─ç w modelu ludzkiego zachowania, mo┼╝na za┼éo┼╝y─ç, ┼╝e kwas kannabidiolowy b─Ödzie wykazywa┼é silniejsz─ů aktywno┼Ť─ç ni┼╝ sam CBD. Opublikowane do tej pory badania udowadniaj─ů, ┼╝e wykazuje on lepsz─ů skuteczno┼Ť─ç w leczeniu b├│lu i depresji. Zdaniem doktora jest bardzo prawdopodobne, ┼╝e kwas powoli zacznie zast─Öpowa─ç naturalny kannabidiol. Ma bowiem nie tylko silniejsze dzia┼éanie, ale dodatkowo nie powoduje takich skutk├│w ubocznych jak THC.

Efekt synergii

Kolejnym aspektem, kt├│ry wzbudzi┼é zainteresowanie chemik├│w by┼é efekt synergii nazywany tak┼╝e efektem otoczenia. Konopie zawieraj─ů wiele zwi─ůzk├│w chemicznych, kt├│re same w sobie nie wykazuj─ů ┼╝adnej aktywno┼Ťci natomiast w po┼é─ůczeniu z THC wzmacniaj─ů jego dzia┼éanie. Przeprowadzenie licznych bada┼ä wykaza┼éo, ┼╝e to wszystkie zwi─ůzki zawarte w marihuanie maj─ů wp┼éyw na ko┼äcowy rezultat i osi─ůgni─Öcie efektu synergii (entourage effect). Wprowadza to wiele komplikacji i oznacza konieczno┼Ť─ç opracowania procedury analitycznej dla wi─Ökszo┼Ťci zwi─ůzk├│w obecnych w konopiach indyjskich, by okre┼Ťli─ç, w jaki spos├│b reaguj─ů poszczeg├│lne z nich.

THC

thc cz─ůsteczka budowa

Podczas swojego przem├│wienia doktor skupi┼é si─Ö tak┼╝e na zwi─ůzku, z kt├│rym najbardziej kojarzona jest jego praca – THC. Wi─Ökszo┼Ť─ç os├│b zdaje sobie spraw─Ö, ┼╝e stosowany jest on w zwi─ůzku z b├│lem, nudno┼Ťciami, problemami ze snem, apetytem czy napadami l─Öku. Zosta┼é zatwierdzony w wielu krajach i jest lekiem sprzedawanym na recept─Ö np. w postaci medycznej marihuany.

Wielu pacjent├│w woli jednak naturalny ekstrakt ni┼╝ syntetyczne kannabinoidy, prawdopodobnie w┼éa┼Ťnie ze wzgl─Ödu na efekt synergii, a tak┼╝e wol─ůc stosowa─ç preparat doustny w postaci kropel takich jak olej konopny cbd, a nie inhaluj─ůc kannabinoidy z palenia suszu czy waporyzacji.

Mechoulam zasugerowa┼é tak┼╝e, ┼╝e wci─ů┼╝ nie zbadano dog┼é─Öbnie, jak marihuana wp┼éywa na osoby maj─ůce depresj─Ö. THC wykazuje dzia┼éanie przeciwdepresyjne, natomiast istniej─ů jeszcze inne zwi─ůzki, kt├│re przy wi─Ökszej dawce mog─ů wykazywa─ç ten sam efekt. THC ma r├│wnie┼╝ du┼╝e znaczenie przy zmniejszeniu objaw├│w stresu pourazowego i poprawia jako┼Ť─ç snu. Z przeprowadzonych bada┼ä klinicznych wynika, ┼╝e ma┼ée ilo┼Ťci THC mog─ů pom├│c pacjentom ÔÇô wprawdzie dolegliwo┼Ťci ca┼ékowicie nie znikn─ů, ale ┼éatwiej b─Ödzie z nimi ┼╝y─ç.

CBD a THC

CBD r├│wnowa┼╝y skutki dzia┼éania THC. To wa┼╝na informacja poniewa┼╝ THC w nadmiarze jest kojarzone z nasileniem objaw├│w psychotycznych, schizofrenicznych czy pojawianiem si─Ö uroje┼ä. CBD wycisza i t┼éumi nadmiern─ů aktywno┼Ť─ç uk┼éadu nerwowego wywo┼éanego przez nadmiar THC.

CBD wi─ů┼╝e si─Ö z receptorami uk┼éadu endokannabinoidowego w minimalnym stopniu. Aktywuje ich dzia┼éanie oraz wp┼éywa na ich kszta┼ét. Kszta┼ét receptor├│w jest kojarzony z si┼é─ů i intensywno┼Ťci─ů wysy┼éanych przez nie sygna┼é├│w.

THC z receptorami CB1 i CB2 uk┼éadu endokannabinoidowego si─Ö ┼é─ůczy na podobnej zasadzie jak endogenne kannabinoidy.

30 lat oczekiwania

Mechoulam w swoim wyst─ůpieniu wyja┼Ťni┼é tak┼╝e przyczyny op├│┼║nienia jego prze┼éomowych bada┼ä. Swoje prace zacz─ů┼é od epilepsji. Wi─Ökszo┼Ť─ç pacjent├│w stosuj─ůcych konopie indyjskie mia┼éa znacznie mniej atak├│w i tylko jedna z badanych os├│b nie odczu┼éa pozytywnego wp┼éywu kannabidiolu. Po opublikowaniu wynik├│w bada┼ä doktor i jego koledzy my┼Ťleli, ┼╝e konopie indyjskie mog─ů by─ç stosowane jako lek przy padaczce, jednak przez 30 lat nic takiego si─Ö nie wydarzy┼éo.

Dopiero po up┼éywie tego czasu rodzice z USA odkryli, ┼╝e ro┼Ťliny z du┼╝─ů ilo┼Ťci─ů kannabidiolu pomagaj─ů w przypadkach padaczki. Gdyby nie 30 lat czekania, ju┼╝ dawno mo┼╝na by by┼éo pom├│c tysi─ůcom dzieci. Na drodze sta┼éy jednak przede wszystkim kwestie prawne. Dopiero gdy rodzice dostrzegli pozytywne efekty dzia┼éania kannabidiolu, spo┼éecze┼ästwo zacz─Ö┼éo wywiera─ç presj─Ö na w┼éadzach USA. Teraz syntetyczny kannabidiol znajduje si─Ö ju┼╝ w zatwierdzonym leku na padaczk─Ö o nazwie Epidiolex.

Leczenie schizofrenii kannabinoidami

Doktor Raphael Mechoulam kontynuowa┼é swoje badania, skupiaj─ůc si─Ö nast─Öpnie na wp┼éywie konopi indyjskiej na pacjent├│w cierpi─ůcych na schizofreni─Ö. Wraz z pomoc─ů koleg├│w z Ameryki Po┼éudniowej badano wp┼éyw marihuany na niewielk─ů grup─Ö os├│b. Badania na znacznie szersz─ů skal─Ö przeprowadzono w Niemczech. Odkryto w├│wczas, ┼╝e CBD mo┼╝e by─ç ┼Ťwietn─ů alternatyw─ů dla stosowanego ju┼╝ leku Amisulpryd, kt├│ry jest co prawda bardzo skuteczny, ale powoduje skutki uboczne. Ma to o tyle du┼╝e znaczenie, ┼╝e wielu pacjent├│w ze schizofreni─ů nie chce przyjmowa─ç lek├│w w┼éa┼Ťnie ze wzgl─Ödu na niepo┼╝─ůdane efekty. Stosowanie kannabidiolu mog┼éoby wyeliminowa─ç ten problem.

Anandamid i 2AG – endokannabinoidy

Na zako┼äczenie swojego wyst─ůpieniu Mechoulam postanowi┼é przyjrze─ç si─Ö kwestii wp┼éywu kannabidiolu na organizm cz┼éowieka. Oczywiste by┼éo, ┼╝e oddzia┼éuje on na co┼Ť, prawdopodobnie na receptor. Zacz─Öto wi─Öc szuka─ç bia┼éka, z kt├│rym CBD mog┼éoby si─Ö wi─ůza─ç. Okaza┼éo si─Ö, ┼╝e jest to receptor znajduj─ůcy si─Ö w miejscach odpowiedzialnych za kontrol─Ö ruchu, koordynacj─Ö czy funkcje poznawcze, a wi─Öc wszystkie te kwestie, na kt├│re wp┼éyw ma THC. Zacz─Öto szuka─ç zwi─ůzk├│w wytwarzanych przez organizm, kt├│re mog┼éy by aktywowa─ç THC i dzia┼éa─ç r├│wnolegle do niego. Po wielu badaniach uda┼éo si─Ö znale┼║─ç dwa zwi─ůzki, kt├│re cho─ç s─ů chemicznie ca┼ékowicie r├│┼╝ne, wykazuj─ů t─Ö sam─ů aktywno┼Ť─ç co THC. Nazwano je anandamid i 2AG.

Na temat tych zwi─ůzk├│w powsta┼éo wiele publikacji, natomiast prace ogranicza┼éy si─Ö raczej do rozwa┼╝a┼ä teoretycznych. Anandamid nigdy nie by┼é podany cz┼éowiekowi, g┼é├│wnie z powod├│w prawnych i to mimo istnienia dowod├│w, ┼╝e m├│g┼éby mie─ç skuteczne zastosowanie medyczne i terapeutyczne.

Cytat z wywiadu prof. Mechoulama dla Discover Magazine:

ÔÇ×Z mojego punktu widzenia cia┼éo cz┼éowieka stara si─Ö zwalcza─ç ka┼╝d─ů chorob─Ö w wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w z pomoc─ů uk┼éadu odporno┼Ťciowego. To bardzo wa┼╝ny system, ale jak dzisiaj wiemy nie adresuje niekt├│rych chor├│b. A wiec cia┼éo ma inne sposoby podj─Öcia pr├│by walki z tymi chorobami, a ja wierz─Ö, ┼╝e uk┼éad endokannabinoidowy jest jednym z g┼é├│wnych system├│w bior─ůcych udzia┼é w walce z chorobami. Za ok. dekad─Ö b─Ödziemy zapewne m├│wi─ç nie tylko o uk┼éadzie odporno┼Ťciowym, ale tak┼╝e w┼éa┼Ťnie o ┬áendokannabinoidowym. Mo┼╝e si─Ö on okaza─ç dodatkowym sposobem organizmu atakowania stan├│w chorobowych.ÔÇŁ – Raphael Mechoulam, 22.11.2019 w wywiadzie dla Discover Magazine

Film “The Scientist” – historia ┼╝ycia, bada┼ä i odkry─ç profesora Mechoulama

Zachęcam do obejrzenia filmu The Scientist (Naukowiec), który opowiada o historii życia, badań i odkryć profesora Mechoulama.

Dzi─Öki pracy i uprzejmo┼Ťci zespo┼éu medycznamarihuana.pl film ten jest dost─Öpny w serwisie YouTube z polskimi napisami, a znajdziesz go klikaj─ůc w ten link: https://www.youtube.com/watch?v=tmXzi6K6y-A&t=1s

Źródła:
https://www.healtheuropa.eu/dr-raphael-mechoulam-revolutionary-cannabis-research/93049/
https://www.healtheuropa.eu/raphael-mechoulam-latest-findings-93683-2/93683/
https://en.wikipedia.org/wiki/Raphael_Mechoulam
https://www.cannaconnection.com/blog/6938-dr-raphael-mechoulam-worlds-foremost-cannabis-reseacher
https://www.discovermagazine.com/health/the-father-of-cannabis-research-on-the-untapped-potential-of-marijuana-as

Olejki konopne z pełnym spektrum kannabinoidów znajdziesz w naszym sklepie internetowym:

WYSYŁKA GRATIS
OD 200ZŁ

14 DNI NA
ZWROT

CERTYFIKOWANE
PRODUKTY

WYSYŁKA W CIĄGU
JEDNEGO DNIA ROBOCZEGO

Informujemy, ┼╝e w celu sta┼éego podnoszenia jako┼Ťci naszych us┼éug i oferty handlowej jak r├│wnie┼╝ w celu optymalizacji tre┼Ťci dost─Öpnych w naszym sklepie CBD https://purehemp.pl pragn─ůc dostosowa─ç nasz serwis do Pa┼ästwa indywidualnych potrzeb korzystamy w spos├│b bezpieczny i przejrzysty z pomocy plik├│w cookies na urz─ůdzeniach ko┼äcowych u┼╝ytkownik├│w naszego sklepu. Mo┼╝esz okre┼Ťli─ç warunki przechowywania lub dost─Öpu do plik├│w cookie w ustawieniach Twojej przegl─ůdarki internetowej. Wi─Öcej informacji na ten temat wraz z informacjami o tym jak przetwarzamy Twoje dane osobowe znajdziesz w naszej POLITYCE PRYWATNO┼ÜCI.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close